HEMŞİRELİKTE BİTMEYEN KAOS
“Sayıca yetersizlik” söylemi hemşirelikte de var. Sağlık Bakanı’nın 2026 bütçe sunumunda 100 bin kişiye düşen hemşire ve ebe sayısının (farklı mesleklerin böyle toplanarak verilmesi de ayrı bir sorun, umarım bu yıl sunum böyle yapılmaz) Türkiye’de 387, AB ortalamasının 876, OECD ortalamasının ise 993 olduğunu görüyoruz. Nasıl, arada uçurum var değil mi? Ama buradaki rakamlar istihdamdaki hemşire ve ebeleri gösteriyor. Bir de yıllardır ailelerin özverileri ve gençlerin çabasıyla okuyup sonra ataması yapılmayanlar var. Türk Hemşireler Derneği Başkanı Doç. Dr. Azize Atlı Özbaş’ın verdiği bilgilere göre 2015-2025 arasında lisans düzeyinde mezun olan 157 bin 28 hemşirenin 100 bin 323’ü, lise düzeyinden mezun olan (2017’ye kadar hemşire ünvanı veriliyordu) 82 bin 310 hemşirenin 18 bin 466’sı atandı. Yani son 10 yılda bu ülkenin yetiştirdiği 239 bin 338 hemşireden sadece 118 bin 789’u atandı. Son 10 yılda mezun olan 120 bin 549 hemşire ya işsiz, ya başka sektörlerde çalışıyor, ya da özel hastanelerde güvencesiz ve asgari ücret civarı paralarla ucuz emek gücü oluyor. Resmi rakamlara göre tüm sektörlerde istihdam edilen toplam hemşire sayısı 2024’te 264 bin 857, 2025’te 264 bin 172. Bırakın artmayı, bu kadar öğrenci mezun olurken istihdamdaki hemşire sayısı azalmış. Yazık değil mi bu gençlere? Hemşire sayısı hesaplamada kriteriniz AB ortalamaları ise bu gençlerin istihdamını neden sağlamıyorsunuz? AB ülkelerinde işsiz gezen bu kadar hemşire var mı?
Bu yıl 99 devlet, 59 vakıf üniversitesinde toplam 158 hemşirelik lisans bölümü öğrenci almış. Aynı tıptaki gibi, burada da bazı bölümler Türkçe ve İngilizce programları açmış. Toplam program sayısı 192. 2026 yılında toplam alınan hemşirelik öğrenci sayısı 16 bin 788. Başka bir ayrıntı da hemşirelik kontenjanlarına yerleşen öğrencilerin başarı puanları arasındaki uçurum. 25 bininci sıradan giren öğrenci de var, 587 bininci sıradan giren de. Kontenjanları boş kalan bölümler de var. Sayısı bu kadar artan hemşirelik bölümlerinde eğitimin kalitesi de çok sıkıntılı.
“Hemşire yardımcısı” konusu ibret olması gereken bir öykü. 2014 yılından sonra sağlık meslek liselerine giren öğrenciler hemşire değil hemşire yardımcısı ünvanı ile mezun edildi. Oysa Sağlık Bakanlığı’nın kendisi bu ünvanda bir meslek tanımlamıyordu. O dönemde hatırlıyorum “iş garantili” denerek çok sayıda özel sağlık meslek lisesi açıldı, aileler teşvik edildi, paralar harcadı. Hemşire ve ebe yardımcısı sıfatıyla yüzbinlerce genç mezun edildi. Bu gençler devamını okuyamadıysa ya işsiz kaldı ya başka alanlara yöneldi. 2010’ların başlarında tüm bu yasal düzenlemeler yapılıp hemşirelik mesleği yeni çıkmazlara sürüklenirken başta Prof. Dr. Saadet Ülker olmak üzere Türk Hemşireler Derneği’nin uyarılarının, doğru modelleri tarif etmesinin tanığıyım. Sonuç mu? 2025’te bir düzenlemeye gidildi, artık sağlık meslek liselerinde hemşire ve ebe yardımcısı bölümü yok, adı “sağlık bakım teknisyenliği” oldu. Şimdi 11 ve 12’inci sınıfta okuyan hemşire ve ebe yardımcılığı öğrencileri de “sağlık bakım teknisyeni” ünvanı ile mezun olacak. Bu mesleklerle, gençlerle böyle oynanır mı?
Yaşananlara bakınca sağlık meslek mensuplarının mutsuzluk, umutsuzluk, gelecek kaygısı içinde olduğunu görüyoruz. Mesleklerin niteliği düşmüş, halkın aldığı sağlık hizmeti bozulmuş, kimin umurunda? Söyleyeyim, bizim umurumuzda. Doğruları anlatmaya, sağlık mesleklerinin geleceğini ve onurunu koruma mücadelesine devam edeceğiz.