HABER MERKEZİ
İstanbul Tabip Odası Çocuk Hakları Komisyonu ve İstanbul Tabip Odası Yönetim Kurulu, yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde çocukların sağlık ve eğitim hakkına ilişkin açıklama yaptı. Çocukların yalnızca akademik eğitim aldıkları yerler değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerinin desteklendiği kamusal yaşam alanları olan okulların sağlıklı ve güvenli hale getirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Açıklamada, derinleşen ekonomik kriz, sosyal eşitsizlikler ve kamusal hizmetlerdeki gerilemenin okul çağındaki çocukların beden ve ruh sağlığını doğrudan etkilediği belirtilerek, çocukların sağlık hakkının, ailelerin sosyoekonomik durumuna ya da okul yönetimlerinin inisiyatifine bırakılamayacağı kaydedildi.
“Bu hak, devletin güvence altına almakla yükümlü olduğu temel bir insan hakkıdır” denilen açıklamada “Hiçbir çocuk, sağlık durumu ya da gelişimsel özelliği nedeniyle eğitim hakkından veya okul yaşamına eşit katılım hakkından mahrum bırakılmamalıdır. Her çocuğun eşit, sağlıklı ve güvenli koşullarda, nitelikli ve bilimsel temellere dayalı bir eğitime erişme hakkı vardır. Bu hak bir lütuf değil, temel bir insan hakkıdır. Millî Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı başta olmak üzere tüm yetkilileri, çocukların haklarını ve üstün yararını gözeterek; piyasacı yaklaşımlardan uzaklaşmaya, kamusal sağlık ve eğitim hizmetlerini güçlendirmeye ve çocukların haklarını güvence altına alan politikaları hayata geçirmeye davet ediyoruz” denildi.
Oda, uyarı ve talepleri şöyle sıraladı:
• Kamusal eğitim güçlendirilmeli, eğitimde fırsat eşitliği sağlanmalıdır:Her çocuğun kamusal, eşit, ücretsiz, erişilebilir, sağlıklı ve güvenli koşullarda, yaşına ve gelişim düzeyine uygun, laik, nitelikli ve bilimsel temellere dayalı, kapsayıcı bir eğitime erişme hakkı vardır. Bu hak bir lütuf değil, temel bir insan hakkıdır.
• Çocuk işçiliği önlenmeli, çocuğun eğitim hakkı güvence altına alınmalıdır: Çocuk işçiliğinin önlenmesi için yoksulluk ve eşitsizliklerle mücadele edilmeli, aileleri destekleyen sosyal politikalar güçlendirilmelidir. Mesleki eğitim adı altında çocukların erken yaşta ve yeterli koruyucu koşullar sağlanmadan çalışma yaşamına dahil edilmesinin, çocukların ucuz işgücü olarak kullanılmasının önüne geçilmeli ve MESEM uygulamalarına son verilmelidir.
• Okullarda sağlıklı beslenme ve temiz su sağlanmalıdır: Okullarda her çocuğa en az bir öğün ücretsiz, yeterli-dengeli ve doyurucu sıcak yemek sağlanmalı, çocuk yoksulluğunun beslenme ve sağlık üzerindeki etkileri göz önünde bulundurularak okullarda ücretsiz okul yemeği uygulaması yaygınlaştırılmalıdır. Ayrıca her okulda çocukların kolayca erişebileceği, periyodik olarak analizleri yapılan ücretsiz ve güvenli içme suyu bulunmalıdır.
• Okulların fiziksel koşulları ve hijyeni güvence altına alınmalıdır: Ödenek yetersizliği nedeniyle okullarda temizlik personeli ve hijyen malzemesi eksikliği kronik bir soruna dönüşmüştür. Sabun bulunmayan tuvaletler, yetersiz havalandırılan ve aşırı kalabalık sınıflar; solunum yolu hastalıklarından barsak parazitlerine kadar pek çok salgın ve bulaşıcı hastalıkların yayılımı açısından ciddi riskler oluşturmaktadır. Çocukların sağlıklı ve güvenli bir eğitim ortamına erişimi, okulun veya ailelerin ekonomik imkânlarına bağlı olamaz. Temizlik ve hijyen giderleri velilerin bağışlarına terk edilemez. Her okula yeterli sayıda kadrolu temizlik personeli ve gerekli hijyen malzemeleri düzenli olarak sağlanmalıdır.
• Aşı takipleri eksiksiz yapılmalı, aşı reddine karşı bilimsel tutum alınmalıdır: Okul kayıt dönemleri, çocukların sağlık hakkını güçlendirecek bir fırsat olarak değerlendirilmeli; aşılanma durumları 1.basamak sağlık hizmetleriyle koordinasyon içinde değerlendirilmeli ve eksik aşıların tamamlanması sağlanmalıdır. Artış gösteren aşı kararsızlığı ve aşı reddiyle mücadelede Sağlık Bakanlığı; bilimsel kanıta dayalı, şeffaf, erişilebilir ve güven artırıcı bir kampanya yürütmelidir.
• Okula devamsızlığın nedenleri izlenmeli, her çocuğun eğitime erişimi güvence altına alınmalıdır: Devamsızlığın nedenleri; ihmal, ekonomik güçlükler, sağlık sorunları, bakım yükleri, ulaşım sorunları, okul ortamındaki dışlanma ve zorbalık gibi farklı boyutlarıyla değerlendirilmelidir. Özellikle kız çocuklarının eğitime erişiminin önündeki ekonomik, toplumsal ve kültürel engellerle mücadele edilmeli, erken yaşta evlilik, bakım yükü ve toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık nedeniyle eğitimden kopmalarının önüne geçilmelidir.Okula düzenli devam etmeyen çocukların erken dönemde fark edilmesi, nedenlerinin çok disiplinli biçimde değerlendirilmesi ve gerekli sosyal, sağlık ve eğitim desteklerine yönlendirilmesi sağlanmalıdır.
• Çocukların ruh sağlığı desteklenmeli, okul sosyal hizmeti modeli kurumsallaştırılmalıdır: Savaş, göç, yoksulluk, ekonomik eşitsizlikler, çocuk işçiliği, gelecek kaygısı, ayrımcılık, zorbalık, toplumsal travmalar, artan şiddet olayları gibi birçok stres faktörü çocukların ve gençlerin ruh sağlığını ve iyilik hâlini olumsuz etkilemektedir.Okul sosyal hizmet modeli kurumsallaştırılmalı ve okullarda sosyal hizmet uzmanlarının etkin biçimde görev alması sağlanmalıdır. Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) hizmetleri güçlendirilmeli; okul içi şiddet, dışlanma ve akran zorbalığına karşı pedagojik ve bilimsel temelli, erken müdahaleyi ve önlemeyi esas alan mekanizmalar oluşturulmalıdır.
• Özel gereksinimli çocukların hakları gözetilmeli ve okul sağlığı hemşireliği kurumsallaştırılmalır: Acil durumlarda müdahalenin gecikmemesi, kronik sağlık sorunlarının uygun biçimde yönetilmesi, ilaç ve tedavi süreçlerinin güvenli biçimde yürütülmesi ve gerekli sağlık izlemlerinin yapılabilmesi için okullarda okul sağlığı hemşireliği yeniden kurumsallaştırılmalı ve yeterli sayıda okul sağlığı hemşiresi istihdam edilmelidir.
ANW