ScienceAlert’in aktardığı, Frontiers in Human Neuroscience dergisinde yayımlanan yeni araştırmaya göre, el yazısı yalnızca bir motor beceri değil; çalışma belleği, dikkat ve yürütücü işlevler gibi bilişsel süreçleri de aynı anda devreye sokuyor. Bu nedenle yazı sırasında ortaya çıkan bazı değişikliklerin bilişsel gerilemenin erken belirtilerini yansıtıp yansıtamayacağı araştırılıyor.
Portekiz’deki Évora Üniversitesi öncülüğündeki ekip, bilişsel bozukluk tanısı bulunan yaşlı yetişkinlerle bilişsel olarak sağlıklı kabul edilen kişilerin el yazısı hareketlerini karşılaştırdı.
EN BELİRGİN FARK DİKTE SIRASINDA ORTAYA ÇIKTI
Çalışmaya bakım evlerinde yaşayan, yaşları 62 ile 99 arasında değişen 58 kişi katıldı. Katılımcıların 38’inde bir tür bilişsel bozukluk bulunurken, 20 kişi bilişsel açıdan sağlıklı kabul edildi.
Katılımcılardan kalem ve dijital tablet kullanarak noktalar ve çizgiler çizmeleri, yazılı cümleleri kopyalamaları ve sesli olarak verilen cümleleri yazmaları istendi.
İki grup arasındaki en belirgin fark ise sesli dikte görevinde ortaya çıktı. Bu görev aynı anda dinleme, bilgiyi akılda tutma, sesi yazılı dile dönüştürme ve fiziksel yazma becerilerini gerektiriyor.
Araştırmada bilişsel bozukluk bulunan kişilerin her kalem vuruşunda daha uzun süre harcadıkları, yazıyı tamamlamak için daha fazla sayıda ve daha küçük vuruşlar kullandıkları görüldü.
Araştırmacılar bu bulguların, bilişsel gerilemenin özellikle daha karmaşık görevler sırasında beynin hareketleri planlama ve yürütme kapasitesini etkileyebileceğini düşündürdüğünü belirtiyor.
‘YAZMAK BEYNE AÇILAN BİR PENCERE’
Çalışmanın araştırmacılarından Évora Üniversitesi’nden Ana Rita Matias, el yazısının motor becerilerle sınırlı olmadığını vurguladı.
Matias, “Yazmak yalnızca bir motor aktivite değil, beynin içine açılan bir penceredir” diyerek, bilişsel bozukluğu bulunan yaşlı yetişkinlerde yazı hareketlerinin zamanlaması ve organizasyonunda belirgin farklılıklar tespit ettiklerini söyledi.
Araştırmacıya göre özellikle daha yüksek bilişsel yük taşıyan görevlerde yazının yavaşlaması, daha parçalı hale gelmesi ve koordinasyonun azalması çalışma belleği ile yürütücü kontrol sistemlerindeki değişiklikleri yansıtabilir.
PAHALI TARAMALARA ALTERNATİF OLABİLİR Mİ?
Araştırmacılar, el yazısı testlerinin ileride bilişsel değerlendirme amacıyla kullanılabilecek basit ve düşük maliyetli araçların geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.
Bu tür testlerin özellikle bakım evleri ve rutin sağlık hizmetlerinde, pahalı görüntüleme yöntemlerine ya da hastane ortamına ihtiyaç duyulmadan uygulanabileceği belirtiliyor.
Matias, uzun vadeli hedeflerinin “özel veya pahalı ekipman gerektirmeden günlük sağlık hizmetlerine entegre edilebilecek, kullanımı kolay, zaman kazandıran ve uygun maliyetli bir araç” geliştirmek olduğunu söyledi.
SONUÇLAR HENÜZ SINIRLI
Araştırmanın sonuçları umut verici olsa da çalışma önemli sınırlılıklar taşıyor.
Örneklem yalnızca 58 kişiden oluşuyor ve katılımcılar zaman içinde takip edilmedi. Bu nedenle el yazısındaki değişikliklerin bilişsel gerilemeyle birlikte nasıl ilerlediği henüz bilinmiyor.
Araştırmacılar ayrıca katılımcıların kullandıkları ve yazı becerilerini etkileyebilecek ilaçların çalışmada hesaba katılmadığını belirtiyor.
Bu nedenle el yazısının Alzheimer ya da diğer nörodejeneratif hastalıklar için tek başına bir tanı yöntemi olarak kullanılması henüz mümkün değil. Ancak daha geniş ve uzun süreli çalışmalarla doğrulanması halinde, hafıza kaybı gibi daha belirgin belirtiler ortaya çıkmadan önce bilişsel değişikliklerin fark edilmesine yardımcı olabilecek tamamlayıcı bir araç haline gelebilir.